Lubelska i moskiewska etnolingwistyka – kontakty, badania, metody 7.12.2009

 

7 XII 2009 odbyła się międzynarodowa konferencja p.t. Lubelska i moskiewska etnolingwistyka – kontakty, badania i metody. Rozpoczęła ją Dyrektor Instytutu Filologii Polskiej prof. dr hab. Barbara Czwórnóg – Jadczak. Następnie głos zabrali Rektor prof. dr hab. Andrzej Dąbrowski i Dziekan Wydziału Humanistycznego prof. dr hab. Henryk Gmiterek.

Tematem konferencji były badania etnolingwistyczne ujęte w dwu perspektywach: ośrodka lubelskiego i moskiewskiego. Stronę lubelską reprezentowali: prof. dr hab. Jerzy Bartmiński, prof. dr hab. Feliks Czyżewski, prof. dr hab. Jan Adamowski, a moskiewską: prof. dr hab. Swietłana Tołstojowa z RAN w Moskwie i prof. dr hab. Elena Bieriezowicz z Uralskiego Uniwersytetu Państwowego w Jekatierinburgu.

Prof. Bartmiński podkreślał, że wiele łączy te ośrodki i na tym przede wszystkim należy się skupić; “Okazało się, że droga do Europy prowadzi przez Moskwę” – zażartował.

Honorowym gościem spotkania była prof. dr hab. Swietłana Tołstojowa, która obchodziła jubileusz 70-lecia. Profesor wspominał jej pierwszą wizytę w Polsce, w 1978 r. i ich wieloletnią przyjaźń, dzięki której powstały m.in. dwa słowniki etnolingwistyczne: moskiewski i lubelski. Pani profesor zadedykowano 21. tom „Etnolingwistyki”, który otrzymała od lubelskich badaczy w ramach podziękowania za wieloletnia współpracę.

Podczas uroczystości wręczono wiele kwiatów i upominków, złożono gratulacje zarówno prof. Tołstojowej i prof. Bartmińskiemu, który też niedawno obchodził swój jubileusz. Na zakończenie prof. Czwórnóg-Jadczak odczytała list gratulacyjny od Dyrekcji Instytutu Filologii Polskiej dla prof. Bartmińskiego, podsumowujący jego dorobek naukowy i współpracę z Instytutem. Profesor również wyraził swoją wdzięczność słowami: „Jestem tutaj od początku. Na UMCS-ie czuję się jak u siebie”.

Studenckie badania terenowe w okolicach Krasiczyna 7-11 listopada 2009 r.

Studenckie Koło Naukowe Etnolingwistów UMCS w ramach cyklu „Ratujmy historię” zorganizowało drugi obóz naukowo-badawczy. Tym razem jedenaścioro członków SKNE wraz z opiekunem naukowym w okolicach Krasiczyna zbierało relacje potoczne związane z językowo-kulturowym obrazem ciała w polskiej tradycji ludowej, ludową demonologią oraz ze stosunkami polsko-ukraińskimi i polsko-żydowskimi. Wywiady prowadzono w oparciu o kwestionariusze przygotowane wcześniej przez uczestników obozu a także o kwestionariusz etnolingwistyczny Słownika stereotypów i symboli ludowych.
Studenci rozmawiali z dwudziestoma informatorami (z Krasiczyna, Dybawki, gdzie znajdowała się baza noclegowa oraz Tarnawców, Śliwnicy, Zalesia, Olszan, Korytników). Efektem tych rozmów było zebranie licznych relacji (zapisanych na 24 taśmach magnetofonowych oraz plikach audio) oraz wykonanie kilkuset zdjęć dokumentujących specyfikę kulturową badanej okolicy.
Dzięki Prałatowi – księdzu Stanisławowi Bartmińskiemu studenci dotarli do wielu interesujących osób, które podzieliły się z nimi swoimi, często dramatycznymi, wspomnieniami. Mieszkańcy Krasiczyna i jego okolic w okresie II wojny światowej byli bowiem masowo wysiedlani na Wołyń. Na szlaku SKNE znalazły się również takie ważne miejsca jak cmentarz żydowski uporządkowany w 2000 roku dzięki inicjatywie krasiczyńskiego proboszcza i XVI-wieczny Zespół Zamkowo-Pałacowy w Krasiczynie – jeden z najpiękniejszych renesansowych zabytków w Polsce.
SKNE ma w planach następne wyjazdy naukowo-badawcze w ramach kontynuacji projektu „Ratujmy historię”. Środki na jego dotychczasową realizację zostały przyznane SKNE przez Samorząd Studentów UMCS oraz przez Dziekana Wydziału Humanistycznego – prof. dr. hab. Henryka Gmiterka.
Uzyskany podczas tej wyprawy materiał po skatalogowaniu i opracowaniu zostanie zdeponowany w Pracowni „Archiwum Etnolingwistyczne UMCS”. Już niebawem będzie wykorzystany przez studentów i doktorantów, będących członkami SKNE, do ich prac magisterskich i doktorskich.
Emilia Wronka (SKNE)

„Jak ja widzę czarownicę, to zamykam oczy…” Studenckie badania terenowe pod Biłgorajem 12-16.11.2008

Studenckie Koło Naukowe Etnolingwistów UMCS zorganizowało obóz naukowy w podbiłgorajskim Nadrzeczu (12-16 listopada). Dziesięcioro uczestników w ciągu pięciu dni zbierało relacje potoczne związane z obrzędowością rodzinną, językowo-kulturowym obrazem ziół w polskiej tradycji ludowej oraz opowieści związane z relacjami polsko-żydowskimi na tamtejszym terenie.
Studenci rozmawiali łącznie z trzydziestoma informatorami, nie tylko w Nadrzeczu, ale również w Biłgoraju i okolicznych mniejszych miejscowościach (Smoryń, Ignatówka, Hedwiżyn, Korytków Duży, Bukowa, Wola Kątecka). Członkowie Koła oprócz nagrywania w terenie zwiedzili Biłgoraj, a w szczególności zabytkową Zagrodę Sitarską, oraz uczyli się haftu krzyżykowego od członkiń Koła Gospodyń Wiejskich w Smoryniu. Zostali mile przyjęci przez społeczność lokalną, nawiązali nowe kontakty, które mają zamiar podtrzymywać.
Efektem wyjazdu było zebranie ponad 25 nagrań i zrobienie kilkuset zdjęć dokumentujących specyfikę kulturową regionu (np. przydrożne kapliczki). Celem tego typu badań terenowych było zbieranie materiału językowo-kulturowego, który po opracowaniu i skatalogowaniu posłuży autorom artykułów i prac tematycznych. Nagrania i teksty zostały zdeponowane w Archiwum Etnolingwistycznym UMCS i będą udostępniane zainteresowanym. Koło ma w planach następne wyjazdy naukowo-badawcze.
Emilia Wronka (SKNE)